Concienciar sobre as condicións en que traballan as mulleres que cosen a nosa roupa é o obxectivo do libro 'Fabricado por mulleres', editado pola Campaña Roupa Limpa de SETEM, da que Amarante é a organización representante en Galicia. Un bolso de coiro ou un par de luvas de Prada non só teñen un custo elevado para o comprador. Tamén para os traballadores encargados de fabricar eses produtos, logo obxectos de desexo de moitas e moitos que anhelan vestir á moda. Longas xornadas de traballo, salarios miserables, pésimas condicións laborais, en fin, como as que se dan actualmente na fábrica de pel DESA de Turquía.
O pasado mes de abril, centenares de traballadores e traballadoras de DESA, que produce para as marcas Prada, Mullberry, Louis Vuitton, Aspinals of London e Samsonite, e para os deseñadores británicos Nicole Fahri e Luella, decidiron unirse ao sindicato Deri Is: o sindicato turco dos traballadores do sector da pel. Desde entón, 44 traballadores e traballadoras foron despedidos e outros 55 foron forzados a dimitir dos seus cargos sindicais.
Este caso, que acaba de denunciar publicamente a ONG SETEM, desgraciadamente é só un exemplo dos moitos que se producen en países de Asia, Europa do Leste, Latinoamérica ou O Magreb. Dar a coñecer esta realidade para concienciar aos consumidores sobre esoutra cara que se oculta detrás do que compran é un dos obxectivos de SETEM a través da súa Campaña Roupa Limpa (CRL), que leva en marcha a nivel internacional desde finais dos anos 80, cando se empezou a tomar conciencia da globalización, xurdiron movementos de consumidores e ONG's como SETEM empezaron a esixir ás empresas códigos de conduta. Nesta campaña enmárcase o libro Fabricado por mulleres , que SETEM acaba de editar en castelán -xa se lanzou en inglés en 2005- e que se presentou o pasado martes na librería A Formiga Atómica de Pamplona, onde se vende ao prezo de 15 euros. "Pódese dicir que o libro vai sobre as mulleres que nos cosen a roupa en condicións inaceptables", di Lut Vansant, portavoz de CRL estatal.
Fabricado por mulleres inclúe 17 testemuños de mulleres, moitas traballadoras ou ex traballadoras do sector téxtil, e moitas tamén activistas polos dereitos laborais neste campo. Inducir á compaixón é o último que persegue o libro. "Non queremos provocar iso de mira que pobrecitas estas mulleres, o mal que o pasan e o explotadas que están... Ao contrario, facer ver que se o asunto enfócase desde a realidade que viven estas traballadoras, darémonos conta de que estamos todos no mesmo barco. Elas sofren as malas condicións, e nós a presión dese invento que é a moda e que nos crea a ilusión de que somos libres para elixir e decidir, pero iso non é real porque só podes elixir entre o que che ofrecen", explica Vansant, para quen hai un inimigo común: o actual modelo económico.
A competencia sobre a miseria, a loita polo máis barato
A competencia no sector téxtil é, segundo Vansant, "a competencia sobre a miseria: onde haxa máis barato, alí van as grandes multinacionais". Os traballadores, traballadoras na súa maioría, cando son conscientes da súa situación intentan organizarse. "Pero en moitos destes países non hai liberdade sindical. E en fábricas onde a xente intenta organizarse, á mínima despídeselles ou se lles intenta comprar con sumas decentes para eles que viven na miseria", conta Vansant, para quen, no entanto, "quen viven en circunstancias máis duras adoitan ter maior capacidade de organización que aquí, onde a comodidade de vivir mellor fai que nos custe máis ser reivindicativos. Alá teñen menos que perder...", engade.
"A gran maioría das mulleres que traballa hoxe na confección téxtil é xente moi nova que de primeira xeración saíu do seu pobo coa idea de traballar 3, 4 ó 5 anos, facerse un diñeiro e volver. Pero esa volta, na maioría dos casos non se produce", explica Lut Vansant. De aí a necesidade de que os sindicatos busquen o xeito de amoldarse ás circunstancias destas mulleres. "O salario non é o único que elas cuestionan. Trátase da organización social no seu conxunto. Por exemplo, que as reunións sindicais fáganse na barriada onde viven e cando os nenos xa se deitaron, porque se non lles é imposible asistir", propón a portavoz da Campaña Roupa Limpa, á vez que augura: "O conto destas empresas que van investindo noutros países de xeito moi barato e ameazando con que se non se van a outro lado, estase acabando. Queda o interior de África por explotar, pero alí hai tan poucas infraestruturas que nin regalando as fábricas a xente investiría agora alí", di.
No entanto, si destaca que se dan casos de "chineses que van producir agora a África, e ás veces nin sequera traballan con africanos, levan traballadores chineses en barcos para medio ano e xa está". Algo que, di, tamén se dá en España. "En Talavera de la Reina coñecemos a existencia de talleres, legais ou ilegais, nin se sabe, onde traen chineses para producir. O mundo ao revés...".
Como se presiona ás marcas
A través da Campaña Roupa Limpa, SETEM está en contacto con organizacións de traballadores de máis de 40 países. Cada campaña traballa as empresas que teñen sede central no seu territorio. En España, Inditex, Adolfo Domínguez, Mango, O Corte Inglés e Induyco. Marcas que han deslocalizado a maioría da súa produción, levándoa fose do país. Alí onde se producen abusos, as organizacións de traballadores informan á ONG, e esta ponse en marcha. "Primeiro inténtase falar coa empresa no país en cuestión a ver se hai xeito de resolver o conflito, ameazándolle con levalo ás multinacionais. Se non dá resulado, imos ás marcas e explicámoslles o xeito que teñen de intervir. Se o empresario local non reacciona, a marca pode retirar os seus pedidos, a súa colección de alí, que é unha ameaza directa. E se iso non funciona, inténtase que non haxa máis produción", di Lut Vansant, quen explica que o último recurso -pero ás veces o máis efectivo- é "presionar á empresa ameazándoa con facer público o caso. Aí adoitan reaccionar porque a publicidade é a base da súa venda, viven dela".