Emine Arslan, traballdora do textil en Turquía, acompañada por unha representante do sindicato Deri Is, percorreron a principios de Marzo varios países de Europa (entre eles España), para denunciar as nefastas condicións de traballo na fábrica onde estaba empregada e entrevistarse coas empresas clientes de DESA en Europa (1) coa esperanza de que estas intercedesen e lograr así a readmisión das 44 traballadoras despedidas. Outros 50 traballadores, principalmente mulleres, víronse forzadas a abandonar o sindicato.
O caso de Emine ilustra as condicións de traballo que sofren as traballadoras da industria de roupa. Unha industria fortemente feminizada e moi intensiva en man de obra.
O meu nome é Emine Arslan, nacín en Turquía. Teño 4 fillos e estou casada. Traballei na fábrica DESA durante 8 anos. Despedíronme por unirme ao sindicato Deri Is. Desde que me despediron, plántome todos os días diante da fábrica para protestar; en ocasións debo levar aos meus fillos porque non teño con quen deixalos. Traballabamos en condicións moi malas. O principal problema eran as longas xornadas de traballo, traballabamos durante 2 días e unha noite sen pasar por casa, non podiamos asearnos nin ver á familia; isto significa 36h continuadas; durmiamos debaixo das mesas de traballo algunhas horas e seguiamos traballando. Tiñamos dores por todo o corpo.. Cando pediamos permiso polos problemas de saúde, dicíannos gritando que podiamos saír pola porta pero non regresar porque "aí fóra hai moitas persoas que queren traballar para DESA". Ás veces, nun mes chegabamos a facer 200 horas extras e recibiamos o soldo mínimo mensual en Turquía, que é 210 euros ao mes, dos cales 200 tiña que destinalos ao aluguer (...)
Emine Arslan, acompañada por unha representante do sindicato Deri Is, percorreron a principios de Marzo varios países de Europa (entre eles España), para denunciar as nefastas condicións de traballo na fábrica onde estaba empregada e entrevistarse coas empresas clientes de DESA en Europa (1) coa esperanza de que estas intercedesen e lograr así a readmisión das 44 traballadoras despedidas. Outros 50 traballadores, principalmente mulleres, víronse forzadas a abandonar o sindicato.
O caso de Emine ilustra as condicións de traballo que sofren as traballadoras da industria de roupa. Unha industria fortemente feminizada e moi intensiva en man de obra.
Externalización da produción e menoscabo dos dereitos laborais van da man:
A externalización da produción textil (e de moitos outros sectores) por parte das empresas transnacionales (ETN) conduciu a que estas ubiquen a produción en países onde abonda a man de obra barata (India, Indonesia, Marrocos), en países sen rede de cobertura social e con debilitados ou inexistentes sistemas regulatorios estatais (Nicaragua, O Salvador), onde os sindicatos están prohibidos por lei (A China, Vietnam, Birmania) cando non violentamente reprimidos (Bangladesh, Filipinas, Indonesia) ou en zonas francas deseñadas para atraer ao investimento estranxeiro a calquera prezo: a través de exencións impositivas, interpretacións laxas das lexislacións medioambientales e represión dos dereitos laborais fundamentais.
Ao subcontratar a produción máis intensiva en man de obra, as empresas desfanse da responsabilidade cara aos traballadores que participan no proceso produtivo e trasladan os riscos aos seus proveedores. Estes, para satisfacer aos seus clientes que demandan prazos de entrega cada vez máis curtos e prezos cada vez máis baixos, presionan ao eslabón máis débil da cadea produtiva: os e as traballadoras. Ao afastar a produción a estes países, se trastoca tamén a relación empresarial/sindical, feito que facilita a erosión dos dereitos laborais e a capacidade dos traballadores de reivindicalos. As traballadoras quedan nunha situación moi vulnerable pois, nin son parte da estrutura da empresa cliente, nin sequera -en moitas ocasións- teñen unha relación contractual coa empresa proveedora onde traballan pois moitas traballan desde a súa casa e son remuneradas por peza producida o que lles converte nun "elemento produtivo" elástico e moi afastado xeográficamente de onde se toman as decisións que irremediablemente inflúen nas súas vidas.
As traballadoras mobilízanse e se insertan en redes de activismo internacional para que o conflito laboral transcenda ao global:
A globalización non é feudo das ETN. En efecto, fronte a externalización produtiva e a erosión dos dereitos laborais fundamentais estase construíndo -grazas en boa parte á revolución tecnolóxica da última década e o acceso a ferramentas como Internet- unha nova forma de organización mediante redes internacionais formadas por un variopinto abano de organizacións heteroxéneas formadas por coalicións de ONGs, organizacións de consumidores, centros de investigación, sindicatos nos países produtores e consumidores e organizacións de mulleres, o que permite construír pontes e unir aos traballadores das fábricas cos consumidores e activistas dos dereitos laborais en mercados craves para as ETN.
Estas redes de solidariedade internacional tecidas ao longo das dúas últimas décadas e a atención prestada por parte de activistas de dereitos humanos, medios de comunicación e outros actores da industria de roupa ás prácticas reprochables das ETN, outorgan aos traballadores máis posibilidades para frear as despóticas relacións laborais nas fábricas. Así, o tour europeo de Emine permitiu celebrar unha reunión en Madrid cos responsables de RSC e de Compras do Corte Inglés e acadar un maior compromiso por parte do xigante español que conduza á satisfactoria resolución do caso DESA. Ao lograr estender o problema do local ao global, sacar o conflito laboral das paredes da fábrica e poñerlle "cara e ollos" conséguense revertir a dinámica de illamento dos traballadores do Sur e de impunidade e irresponsabilidade por parte das ETN. Nunha importante proporción de casos, conséguese ademais, unha resolución positiva e negociada do conflito laboral.
Nunha sociedade de consumo como a nosa, campañas e movementos de defensa dos dereitos laborais (humanos) como son a Campaña Roupa Limpa en Europa, Maquila Solidarity Network en Canadá, Workers Rights Consortium en Estados Unidos ou Thai Labour Campaign en Asia amplifican o alcance e o volume das protestas do Sur, trasladando as loitas sociais ás portas das multinacionais en Madrid, Londres, Paris, Milán ou Portland e ás áreas de consumo nestes países co fin de denunciar os abusos das ETN e presionalas para esixir cambios nas súas prácticas. En definitiva, a través dunha comunicación moi áxil e rápida e unha intensa cooperación entre os activistas do Norte e as ONGs e sindicatos locais do Sur utilizan o poder dos consumidores para promover melloras sociais.
A resposta das ETN: RSC, códigos de conduta e auditorías sociais.
Paralelamente, e ante a alarma que crea a exposición pública de flagrantes casos de explotación laboral, moitas empresas dotáronse ao longo dos anos de códigos de conduta, departamentos de RSC e realizan centenares de auditorías sociais ao ano. Aínda que é certo que tras 20 anos de códigos de conduta, houbo tímidos avances no que respecta a melloras das condicións de salubridade e hixiene nas fábricas e se detectan menos casos de utilización de man de obra infantil, o respecto aos dereitos fundamentais como é a liberdade sindical e o dereito de negociación colectiva (casos como o de Emine), seguen sendo violados sistematicamente.
O respecto á liberdade de asociación dos traballadores é crucial para permitir erradicar as prácticas de explotación nas fábricas, lograr melloras nas condicións de traballo e previr casos de violación de dereitos humanos. Xa que logo, o pretender por parte das empresas fundamentar a solución ao problema da explotación laboral nas fábricas baseándose unicamente en auditorías sociais e códigos de conduta é claramente insuficiente e pode converterse a longo prazo en parte do problema e non na solución. Desde a Campaña Roupa Limpa consideremos que fan falta reformas máis radicais e significativas na industria de roupa. Ata que non se respecte e se incentive o dereito á liberdade sindical (p.e. outorgando preferencia a empresas proveedoras con sindicatos elixidos libremente polos traballadores e as traballadoras), se traballen, aproben e apliquen normas sobre o salario digno e se aborde o impacto das prácticas de compra sobre as normas éticas -entre outras medidas posibles e necesarias- non se logrará corrixir de xeito efectivo os abusos na industria de roupa.
Deste xeito, os e as traballadoras poderán recuperar poder e serán suxeitos activos e visibles da cadea produtiva en lugar de suxeitos pasivos aos que se entrevista unicamente para cubrir o expediente da auditoría social para que a empresa cliente poida afirmar que o seu código de conduta "se cumpre".
Que pasou con Emine?
O 24 de Decembro os tribunais turcos deron a razón ás traballadoras de DESA e dictaminaron que foran despedidas polas súas actividades sindicais. Nun intento por gañar tempo, debilitar ao sindicato e minar a resistencia das traballadoras, DESA recorreu a sentenza. A maioría das empresas clientes e especialmente o seu principal cliente, a marca italiana de luxo PRADA, afirmaron que acatarían a sentenza da Corte Suprema turca. A finais de Abril, a Corte Suprema turca fallou nuevamente a favor das traballadoras, incluída Emine Arslan. Malia a boa noticia, as traballadoras non cantan vitoria porque, segundo a lei turca, DESA pode agora elixir entre readmitirlas ou indemnizalas; é dicir, a empresa pode saltarse as convencións da Organización Internacional do Traballo nº87 e nº98 (recollidas, por certo, en todos os códigos de conduta das empresas clientes) a golpe de talonario e evitar así cumprir co dereito á liberdade sindical. Emine e as súas compañeiras teñen poucas dúbidas de cal será a decisión de DESA e seguen esperando xustiza. Trala decisión da Corte Suprema, as empresas clientes tiveron tempo para esixir a DESA que readmita ás traballadoras inxustamente despedidas pero a maioría segue mirando para outro lado.
Emine Arslan, recibirá o vindeiro sábado 23 de Maio un prestixioso premio outorgado pola Cámara de Doutores de Estambul, en recoñecemento pola súa loita pola Paz, a Democracia e os Dereitos Humanos.
Se queres apoiar a loita a favor do respecto dos dereitos laborais das traballadoras de DESA podes enviar cartas ás empresas clientes desde a web da Campaña Roupa Limpa alentándolles a que presionen a DESA para que readmita ás traballadoras.
(1) - DESA, a maior empresa turca da industria do coiro, produce para marcas europeas internacionalmente coñecidas como PRADA, Marks and Spencer, Samsonite ou O Corte Inglés.
Emine Arslan, acompañada por unha representante do sindicato Deri Is, percorreron a principios de Marzo varios países de Europa (entre eles España), para denunciar as nefastas condicións de traballo na fábrica onde estaba empregada e entrevistarse coas empresas clientes de DESA en Europa (1) coa esperanza de que estas intercedesen e lograr así a readmisión das 44 traballadoras despedidas. Outros 50 traballadores, principalmente mulleres, víronse forzadas a abandonar o sindicato.
O caso de Emine ilustra as condicións de traballo que sofren as traballadoras da industria de roupa. Unha industria fortemente feminizada e moi intensiva en man de obra.
Externalización da produción e menoscabo dos dereitos laborais van da man:
A externalización da produción textil (e de moitos outros sectores) por parte das empresas transnacionales (ETN) conduciu a que estas ubiquen a produción en países onde abonda a man de obra barata (India, Indonesia, Marrocos), en países sen rede de cobertura social e con debilitados ou inexistentes sistemas regulatorios estatais (Nicaragua, O Salvador), onde os sindicatos están prohibidos por lei (A China, Vietnam, Birmania) cando non violentamente reprimidos (Bangladesh, Filipinas, Indonesia) ou en zonas francas deseñadas para atraer ao investimento estranxeiro a calquera prezo: a través de exencións impositivas, interpretacións laxas das lexislacións medioambientales e represión dos dereitos laborais fundamentais.
Ao subcontratar a produción máis intensiva en man de obra, as empresas desfanse da responsabilidade cara aos traballadores que participan no proceso produtivo e trasladan os riscos aos seus proveedores. Estes, para satisfacer aos seus clientes que demandan prazos de entrega cada vez máis curtos e prezos cada vez máis baixos, presionan ao eslabón máis débil da cadea produtiva: os e as traballadoras. Ao afastar a produción a estes países, se trastoca tamén a relación empresarial/sindical, feito que facilita a erosión dos dereitos laborais e a capacidade dos traballadores de reivindicalos. As traballadoras quedan nunha situación moi vulnerable pois, nin son parte da estrutura da empresa cliente, nin sequera -en moitas ocasións- teñen unha relación contractual coa empresa proveedora onde traballan pois moitas traballan desde a súa casa e son remuneradas por peza producida o que lles converte nun "elemento produtivo" elástico e moi afastado xeográficamente de onde se toman as decisións que irremediablemente inflúen nas súas vidas.
As traballadoras mobilízanse e se insertan en redes de activismo internacional para que o conflito laboral transcenda ao global:
A globalización non é feudo das ETN. En efecto, fronte a externalización produtiva e a erosión dos dereitos laborais fundamentais estase construíndo -grazas en boa parte á revolución tecnolóxica da última década e o acceso a ferramentas como Internet- unha nova forma de organización mediante redes internacionais formadas por un variopinto abano de organizacións heteroxéneas formadas por coalicións de ONGs, organizacións de consumidores, centros de investigación, sindicatos nos países produtores e consumidores e organizacións de mulleres, o que permite construír pontes e unir aos traballadores das fábricas cos consumidores e activistas dos dereitos laborais en mercados craves para as ETN.
Estas redes de solidariedade internacional tecidas ao longo das dúas últimas décadas e a atención prestada por parte de activistas de dereitos humanos, medios de comunicación e outros actores da industria de roupa ás prácticas reprochables das ETN, outorgan aos traballadores máis posibilidades para frear as despóticas relacións laborais nas fábricas. Así, o tour europeo de Emine permitiu celebrar unha reunión en Madrid cos responsables de RSC e de Compras do Corte Inglés e acadar un maior compromiso por parte do xigante español que conduza á satisfactoria resolución do caso DESA. Ao lograr estender o problema do local ao global, sacar o conflito laboral das paredes da fábrica e poñerlle "cara e ollos" conséguense revertir a dinámica de illamento dos traballadores do Sur e de impunidade e irresponsabilidade por parte das ETN. Nunha importante proporción de casos, conséguese ademais, unha resolución positiva e negociada do conflito laboral.
Nunha sociedade de consumo como a nosa, campañas e movementos de defensa dos dereitos laborais (humanos) como son a Campaña Roupa Limpa en Europa, Maquila Solidarity Network en Canadá, Workers Rights Consortium en Estados Unidos ou Thai Labour Campaign en Asia amplifican o alcance e o volume das protestas do Sur, trasladando as loitas sociais ás portas das multinacionais en Madrid, Londres, Paris, Milán ou Portland e ás áreas de consumo nestes países co fin de denunciar os abusos das ETN e presionalas para esixir cambios nas súas prácticas. En definitiva, a través dunha comunicación moi áxil e rápida e unha intensa cooperación entre os activistas do Norte e as ONGs e sindicatos locais do Sur utilizan o poder dos consumidores para promover melloras sociais.
A resposta das ETN: RSC, códigos de conduta e auditorías sociais.
Paralelamente, e ante a alarma que crea a exposición pública de flagrantes casos de explotación laboral, moitas empresas dotáronse ao longo dos anos de códigos de conduta, departamentos de RSC e realizan centenares de auditorías sociais ao ano. Aínda que é certo que tras 20 anos de códigos de conduta, houbo tímidos avances no que respecta a melloras das condicións de salubridade e hixiene nas fábricas e se detectan menos casos de utilización de man de obra infantil, o respecto aos dereitos fundamentais como é a liberdade sindical e o dereito de negociación colectiva (casos como o de Emine), seguen sendo violados sistematicamente.
O respecto á liberdade de asociación dos traballadores é crucial para permitir erradicar as prácticas de explotación nas fábricas, lograr melloras nas condicións de traballo e previr casos de violación de dereitos humanos. Xa que logo, o pretender por parte das empresas fundamentar a solución ao problema da explotación laboral nas fábricas baseándose unicamente en auditorías sociais e códigos de conduta é claramente insuficiente e pode converterse a longo prazo en parte do problema e non na solución. Desde a Campaña Roupa Limpa consideremos que fan falta reformas máis radicais e significativas na industria de roupa. Ata que non se respecte e se incentive o dereito á liberdade sindical (p.e. outorgando preferencia a empresas proveedoras con sindicatos elixidos libremente polos traballadores e as traballadoras), se traballen, aproben e apliquen normas sobre o salario digno e se aborde o impacto das prácticas de compra sobre as normas éticas -entre outras medidas posibles e necesarias- non se logrará corrixir de xeito efectivo os abusos na industria de roupa.
Deste xeito, os e as traballadoras poderán recuperar poder e serán suxeitos activos e visibles da cadea produtiva en lugar de suxeitos pasivos aos que se entrevista unicamente para cubrir o expediente da auditoría social para que a empresa cliente poida afirmar que o seu código de conduta "se cumpre".
Que pasou con Emine?
O 24 de Decembro os tribunais turcos deron a razón ás traballadoras de DESA e dictaminaron que foran despedidas polas súas actividades sindicais. Nun intento por gañar tempo, debilitar ao sindicato e minar a resistencia das traballadoras, DESA recorreu a sentenza. A maioría das empresas clientes e especialmente o seu principal cliente, a marca italiana de luxo PRADA, afirmaron que acatarían a sentenza da Corte Suprema turca. A finais de Abril, a Corte Suprema turca fallou nuevamente a favor das traballadoras, incluída Emine Arslan. Malia a boa noticia, as traballadoras non cantan vitoria porque, segundo a lei turca, DESA pode agora elixir entre readmitirlas ou indemnizalas; é dicir, a empresa pode saltarse as convencións da Organización Internacional do Traballo nº87 e nº98 (recollidas, por certo, en todos os códigos de conduta das empresas clientes) a golpe de talonario e evitar así cumprir co dereito á liberdade sindical. Emine e as súas compañeiras teñen poucas dúbidas de cal será a decisión de DESA e seguen esperando xustiza. Trala decisión da Corte Suprema, as empresas clientes tiveron tempo para esixir a DESA que readmita ás traballadoras inxustamente despedidas pero a maioría segue mirando para outro lado.
Emine Arslan, recibirá o vindeiro sábado 23 de Maio un prestixioso premio outorgado pola Cámara de Doutores de Estambul, en recoñecemento pola súa loita pola Paz, a Democracia e os Dereitos Humanos.
Se queres apoiar a loita a favor do respecto dos dereitos laborais das traballadoras de DESA podes enviar cartas ás empresas clientes desde a web da Campaña Roupa Limpa alentándolles a que presionen a DESA para que readmita ás traballadoras.
(1) - DESA, a maior empresa turca da industria do coiro, produce para marcas europeas internacionalmente coñecidas como PRADA, Marks and Spencer, Samsonite ou O Corte Inglés.
Fonte: Comercio Xusto